Thời gian qua, công tác tiếp dân và giải quyết yêu cầu, khiếu nại, tố cáo của công dân được cấp ủy đảng, chính quyền 02 cấp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần quan trọng vào việc ổn định tình hình an ninh, chính trị, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Trước tình hình số lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo gửi đến các cơ quan cấp tỉnh tăng đột biến, trong đó lĩnh vực đất đai chiếm tỷ lệ cao; ngày 24/10/2025, Tỉnh ủy Cà Mau đã tổ chức Hội nghị trực tuyến chuyên đề để đánh giá toàn diện, chỉ rõ nguyên nhân và đề ra một loạt giải pháp mang tính đột phá, lấy cấp cơ sở làm “phòng tuyến” then chốt.

Thực trạng đáng báo động từ những con số

Theo báo cáo được trình bày tại Hội nghị, từ ngày 01/7/2025 đến nay, công tác tiếp nhận và xử lý đơn thư tại Cà Mau đối mặt với những biến động lớn. Tổng số đơn, thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị mà Văn phòng Tỉnh ủy và Ban Nội chính Tỉnh ủy tiếp nhận lên tới 468 đơn (tăng vượt bậc so với cùng kỳ 279 đơn), một mức tăng được đánh giá là “vượt bậc” và “đột biến”.

Tình trạng “vượt cấp” thể hiện rõ nét khi Văn phòng Tỉnh ủy phải chuyển xử lý 357 đơn (tăng 276 đơn so với cùng kỳ); trong khi Ban Nội chính Tỉnh ủy trực tiếp nhận 111 đơn (tăng 48 đơn). Điều này phản ánh một thực tế là nhiều vụ việc chưa được giải quyết dứt điểm từ cơ sở, khiến người dân có xu hướng tìm kiếm sự can thiệp trực tiếp từ cấp cao nhất của tỉnh.

Phân loại theo tính chất, đơn yêu cầu (222 đơn), chiếm tỷ lệ cao nhất (47,43%), cho thấy người dân đang muốn thúc đẩy tiến độ giải quyết các vụ việc hiện có. Tiếp theo là đơn tố cáo (107 đơn, chiếm 22,86%) và khiếu nại (68 đơn, chiếm 14,53%). Đặc biệt, có tới 65 đơn, thư được tiếp nhận từ 02 lần trở lên (13,89%), báo hiệu tình trạng “đeo bám”, tái khiếu kiện đang tồn tại.

Lĩnh vực đất đai tiếp tục là điểm nóng với 165 đơn. Các lĩnh vực khác lần lượt là hành chính (144 đơn); tư pháp, thi hành án (86 đơn) và các lĩnh vực khác (73 đơn). Nội dung các đơn thư xoay quanh các vấn đề nhức nhối như: Tranh chấp đất đai có nguồn gốc lịch sử, đất cho mượn, chuyển nhượng không giấy tờ; khiếu nại về giá bồi thường, hỗ trợ tái định cư trong các dự án; yêu cầu thi hành bản án liên quan đến đất đai.

Nguyên nhân sâu xa - Bài toán nhiều chiều

Báo cáo chỉ ra một cách thẳng thắn cả những nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan dẫn đến thực trạng trên.

Về khách quan, việc thực hiện mô hình chính quyền 02 cấp (xóa bỏ cấp huyện) được xác định là một nhân tố tác động trực tiếp. Sự thay đổi trong cơ cấu tổ chức và nhân sự lãnh đạo ở cấp xã, sở, ngành đã khiến người dân chưa kịp thích ứng, dẫn đến tâm lý gửi đơn thẳng lên Tỉnh ủy với kỳ vọng được giải quyết nhanh chóng và triệt để.

Hệ thống chính sách, pháp luật, đặc biệt là trong lĩnh vực quản lý đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng được nhận định còn những bất cập, chồng chéo và thường xuyên thay đổi. Nhiều vụ việc phức tạp có nguồn gốc từ các chính sách cũ, nay người dân tiếp tục khiếu nại, gây ra sự lúng túng nhất định cho cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội đã trở thành con dao hai lưỡi. Một mặt, nó tạo kênh phản ánh nhanh, mặt khác lại dễ dàng khuếch đại những bức xúc, thông tin sai lệch, thậm chí bị các thế lực xấu lợi dụng để kích động, tạo hiệu ứng đám đông. Một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý “thắng - thua”, thiếu tin tưởng vào sự giải quyết của cán bộ cơ sở, và đáng chú ý là chế tài xử lý các hành vi lạm dụng quyền khiếu nại, tố cáo vẫn chưa đủ sức răn đe.

Đồng chí Nguyễn Bình Tân, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy,

Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy trình bày Báo cáo tại Hội nghị

Về chủ quan, hạn chế lớn nhất nằm ở năng lực giải quyết của một bộ phận cán bộ cấp cơ sở. Báo cáo thừa nhận, kỹ năng tiếp dân, xử lý tranh chấp, đặc biệt là các vụ việc phức tạp về đất đai, còn hạn chế; việc giải quyết đôi khi chưa thấu đáo, thiếu căn cứ pháp lý vững chắc, dẫn đến người dân không thống nhất và tiếp tục khiếu nại vượt cấp; công tác phối hợp giữa các sở, ban, ngành và địa phương đôi lúc còn chậm trễ, thiếu sự thống nhất về quy trình và biện pháp. Đặc biệt, trách nhiệm của người đứng đầu cấp xã chưa thực sự được đề cao; con số 38/64 Bí thư cấp xã không có công dân đến tiếp hoặc chưa chủ động tổ chức tiếp dân là một minh chứng rõ ràng cho thấy “phòng tuyến” đầu tiên này đang hoạt động chưa hiệu quả; sự thiếu chủ động trong tiếp xúc, đối thoại, giải thích pháp luật đã vô tình làm mất đi cơ hội tháo gỡ khúc mắc ngay từ gốc.

Giải pháp trọng tâm và tầm nhìn dài hạn

Trước thực trạng đó, Tỉnh ủy Cà Mau đã đề ra một hệ thống giải pháp đồng bộ, mang tính quyết liệt như sau:

Siết chặt trách nhiệm người đứng đầu cấp cơ sở - Giải pháp cốt lõi

Đây được xác định là khâu đột phá. Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy chỉ đạo 100% Bí thư cấp xã, phường phải xây dựng kế hoạch và công khai lịch tiếp dân định kỳ, mỗi tháng ít nhất 02 ngày. Các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy sẽ trực tiếp kiểm tra, đôn đốc, thậm chí tham gia tiếp dân tại địa bàn mình phụ trách. Kết quả này sẽ là một tiêu chí quan trọng để đánh giá, phân loại cán bộ lãnh đạo, quản lý cuối năm.

Toàn cảnh Hội nghị

Tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng, phức tạp

Tỉnh sẽ ưu tiên rà soát và xử lý dứt điểm các vụ việc liên quan đến đất đai và hành chính đang gây bức xúc trong dư luận. Đi kèm với đó là việc tăng cường chế tài xử lý nghiêm các hành vi cố tình tố cáo sai sự thật, lợi dụng quyền khiếu nại để kích động, lôi kéo đông người gây mất trật tự công cộng.

 Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ

Trong thời gian tới, tỉnh Cà Mau sẽ tổ chức các khóa tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu về nghiệp vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư và pháp luật chuyên ngành (đặc biệt là đất đai, hành chính) cho đội ngũ cán bộ, đặc biệt là Bí thư cấp xã, nhằm trang bị cho họ khả năng giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở một cách hiệu quả.

Đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Bí thư Tỉnh ủy, phát biểu kết luận tại Hội nghị.

Tăng cường minh bạch và tuyên truyền

Tỉnh sẽ đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nắm rõ cơ cấu chính quyền 02 cấp, thẩm quyền giải quyết và quy trình gửi đơn đúng quy định; qua đó giảm thiểu tình trạng vượt cấp. Đồng thời, thiết lập các kênh tương tác trực tuyến để tiếp nhận và phản hồi ý kiến của người dân một cách nhanh chóng, minh bạch.

Kiến nghị Trung ương

Cà Mau kiến nghị Trung ương nghiên cứu sửa đổi pháp luật về tiếp công dân theo hướng cân bằng giữa “quyền” và “nghĩa vụ”, tăng tính răn đe đối với hành vi lạm dụng. Bên cạnh đó, đề xuất xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu phần mềm tiếp dân đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, giúp theo dõi, xử lý đơn thư xuyên suốt, tránh chồng chéo và trùng lặp.