Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải nêu cao ý thức, tinh thần trách nhiệm. Trong thực hiện nhiệm vụ được giao phải “có gan phụ trách”, dám nghĩ dám làm, chủ động sáng tạo để có kết quả cao nhất. Người đưa ra tiêu chí đối với một người cán bộ tốt là phải có đạo đức, phải lấy kết quả thiết thực để làm thước đo, kiên quyết chống bệnh nói suông, thói phô trương hình thức.

          Chủ tịch Hồ Chí Minh giải thích về tinh thần trách nhiệm và không có tinh thần trách nhiệm như sau: “Tinh thần trách nhiệm là khi Đảng, Chính phủ hoặc cấp trên giao cho ta việc gì, bất kỳ to hay nhỏ, khó hay dễ, ta cũng đưa cả tinh thần, lực lượng ra làm cho đến nơi đến chốn, vượt mọi khó khăn, làm cho thành công. Làm một cách cẩu thả, làm cho có chuyện, dễ làm khó bỏ, đánh trống bỏ dùi, gặp sao làm vậy là không có tinh thần trách nhiệm”. Người yêu cầu cán bộ, công chức khi thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; có phương pháp làm việc khoa học; phải chịu khó, chăm chỉ trong công việc; thực hiện công việc phải có chương trình, kế hoạch cụ thể; làm việc phải bảo đảm thời gian theo quy định, không được lấy thời gian làm việc công để làm việc tư.

          Người nhấn mạnh: “Cán bộ chăm chỉ làm việc chưa đủ, cần phải biết làm việc cho có phương pháp”. Phải khắc phục thói làm việc một cách tùy tiện, không có nền nếp, không khoa học, không có tổ chức, không thấy việc chính để tập trung thực hiện; mỗi cán bộ, đảng viên muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ phải có tinh thần phê bình và tự phê bình. Người dạy muốn sửa chữa tốt sai lầm thì phải sẵn sàng nghe phê bình và thật thà tự phê bình, không chịu nghe phê bình và không tự phê bình thì nhất định sẽ lạc hậu. Đó là kết quả tất yếu của chủ nghĩa cá nhân.

         

Sinh hoạt chuyên đề học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh về "Nêu cao tinh thần trách nhiệm"

Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh có nêu: Những khuyết điểm, sai lầm vì sao mà có và từ đâu đến. Mỗi cán bộ cần phải thật thà tự xét và xét đồng chí mình, ai có khuyết điểm nào thì phải thật thà cố gắng tự sửa chữa và giúp nhau sửa chữa.

          Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nói về tinh thần trách nhiệm:

          Vậy "Tinh thần" là mỗi cán bộ, đảng viên phải vững tư tưởng lập trường, phải có thái độ công tâm, khách quan, liêm khiết, gương mẫu trong công tác, ứng xử, có chính kiến, chính khí, bản lĩnh vì lợi ích chung của tập thể và nhân dân, vì uy tín, danh dự của Đảng, của cơ quan đơn vị, của bản thân mình; tích cực tự giác thực hiện nhiệm vụ được giao, luôn phát huy tính chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, làm việc phải có nguyên tắt, kỷ cương; có khi Bác nói là “lòng trách nhiệm”, nghĩa là ý thức trách nhiệm là biểu hiện của tấm lòng, từ trái tim, từ trong tâm khảm mỗi người… đối với công việc. Bác hay nhắc, làm việc gì cũng phải “một lòng một dạ”, “toàn tâm toàn ý”, “hết lòng hết sức”. Nếu chỉ làm việc bằng nửa lòng nửa dạ, nửa tâm nửa ý, làm qua loa đại khái, hời hợt, không hết lòng hết sức, được đến đâu hay đến đấy thì làm sao có thể gọi là “hết mình”, “hết lòng” với công việc. Vì thế, chỉ có thể chứng minh lòng trung thành, mọi lời hứa bằng hành động cụ thể, bằng việc làm thiết thực, được kiểm chứng qua thời gian, qua công luận thì mới có thể nói, ai đó đã thực lòng, thực tâm phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc, trung thành, tận tụy với Đảng, với tổ chức, không cơ hội, vụ lợi bởi những động cơ cá nhân, ích kỷ, nhỏ nhen. Và như vậy, mới chứng tỏ đã quán triệt sâu sắc tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

          Hai chữ “trách nhiệm” không chỉ bó hẹp để nói về những người có chức trách, những người lãnh đạo, mà theo nghĩa rộng, là để chỉ về bất cứ ai, làm bất cứ công việc gì. Đương nhiên, cấp độ và phạm vi trách nhiệm cụ thể mỗi người có khác nhau. Người có cương vị lãnh đạo, phụ trách càng cao thì trách nhiệm càng nặng. Là người, ai cũng có một phạm vi trách nhiệm nhất định; ví như trách nhiệm đối với ông bà, cha mẹ, anh, chị em, cô bác, con cháu, họ hàng nội ngoại, rộng ra là trách nhiệm với tổ chức, tập thể, cộng đồng, trách nhiệm công dân đối với Tổ quốc, dân tộc và nay còn cả với quốc tế nữa. Đó là tinh thần “mình vì mọi người”.

          Do đó, nói ý thức, tinh thần trách nhiệm, trước hết là thể hiện đạo đức, tư cách, nhân cách, tâm nguyện của mỗi người vì mọi người. Những người như vậy, những tấm lòng và việc làm như vậy, Bác bảo, nó sáng ngời, thiết thực hơn cả trăm lần thề thốt, hứa hẹn lý thuyết suông. Người có ý thức trách nhiệm cao thường không bao giờ thỏa mãn với những kết quả đã đạt được. Trái lại, luôn lo toan, trăn trở, trước những việc chưa hoàn thành hoặc hoàn thành chưa được như mong muốn. Tinh thần tự trách, tự đòi hỏi ở chính mình là thái độ tự phê bình, tự phê phán để rút kinh nghiệm và sửa chữa khiếm khuyết. Đó thực sự là tấm lòng, là đạo đức trong mọi công việc, mọi ứng xử của mỗi người.

          Tinh thần đạo đức đó hoàn toàn đối lập với thói lười biếng, cẩu thả, tắc trách, bệnh vô cảm, vô tâm, vô trách nhiệm, tính ỷ lại, đại khái qua loa, chiếu lệ, “làm cho xong chuyện”. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng thẳng thắn phê bình những người, những việc làm mang nặng bệnh hình thức, bệnh thành tích, làm để đối phó với kiểm tra, thanh tra, để che mắt dư luận hoặc chỉ làm cho có. Chuyện kể rằng, gặp một đoàn cán bộ trên đường, Bác hỏi họ đi đâu thì mọi người trả lời là đi dự lớp huấn luyện về. Bác hỏi tiếp: “Học có vui không?”. “Vui lắm”. “Thế học những gì?”. “Các Mác”. “Thế học rồi có hiểu không?”. Họ ấp úng: “Không ạ”. Bác buông câu nhận xét: “Thế là phí công, phí của, vô ích”. Đó là biểu hiện sự thiếu chu đáo, thiếu tinh thần trách nhiệm.

          Theo Hồ Chí Minh, trái ngược với tinh thần trách nhiệm là bệnh quan liêu, mệnh lệnh, chủ quan, hấp tấp chỉ đưa đến một kết quả là hỏng việc; "thành thử có chế độ mà không giữ đúng, có kỷ luật mà không nắm vững". Nguyên nhân của bệnh quan liêu: do "xa nhân dân; khinh nhân dân; sợ nhân dân; không tin cậy nhân dân; không hiểu biết nhân dân; không yêu thương nhân dân". Bệnh này làm hỏng tinh thần trong sạch và ý chí phấn đấu của cán bộ ta. Nó phá hoại đạo đức cách mạng của ta". Theo Hồ Chí Minh, để tiêu diệt chế độ thực dân, phong kiến, xây dựng dân chủ mới, phải "tẩy cho sạch hết những thói xấu của xã hội cũ", "phải chống quan liêu".

          Tóm lại, theo Hồ Chí Minh, ý thức trách nhiệm không chỉ thể hiện trong nghị quyết, bằng lời hứa mà là trong những việc làm rất cụ thể, thiết thực, hàng ngày thuộc mọi lĩnh vực, mọi công việc, của mọi người. Vì nói cho cùng, tinh thần trách nhiệm không chỉ là bổn phận mỗi người đối với tổ chức, với Đảng, trước cấp trên mà còn là trách nhiệm trước dân, trước tập thể, những người xung quanh mình và với cả chính mình. Đó là biểu hiện trong sáng nhất của đạo đức làm người, đạo đức công dân, hết lòng, hết sức phấn đấu vì sự nghiệp của dân, của nước. Đó cũng là đạo đức, tư cách người cán bộ, đảng viên, công nhân, viên chức thực thụ.

          Thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, trong thời gian qua, mỗi cán bộ, công chức của Ban Nội chính Tinh uỷ Cà Mau luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, tích cực học tập, tu dưỡng, rèn luyện, thực hiện tốt nhiệm vụ của người cán bộ, đảng viên; gương mẫu thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, quy chế của cơ quan, đơn vị và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Nhiều đồng chí cán bộ đã tự nguyện, tự giác làm thêm giờ với ý thức và tinh thần trách nhiệm cao. Trong điều kiện khối lượng công việc nhiều, chất lượng công việc chuyên môn đòi hỏi ngày một cao hơn nhưng cán bộ của đơn vị luôn khắc phục khó khăn để hoàn thành tốt công việc được giao.

Sinh hoạt chuyên đề học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh về "Nêu cao tinh thần trách nhiệm"

          Bên cạnh ưu điểm, một số đồng chí còn hạn chế như: chưa chủ động tích cực học tập, rèn luyện để nâng cao trình độ, nghiệp vụ chuyên môn; việc bố trí, sắp xếp thời gian thực hiện công việc được giao từng lúc chưa hợp lý, khoa học; chưa nêu cao tính chủ động, sáng tạo trong thực hiện công tác chuyên môn nghiệp vụ; thực hiện giờ giấc làm việc từng lúc chưa nghiêm; việc tự phê bình và phê bình góp ý xây dựng tập thể chưa cao, chưa mạnh dạn phát biểu chính kiến trong cuộc họp.

          Những khuyết điểm, tồn tại nêu trên do nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng trong đó có nguyên nhân chủ quan xuất phát từ ý thức, tinh thần trách nhiệm và năng lực của mỗi cá nhân cán bộ trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao.

          Để nêu cao tinh thần, trách nhiệm trong công việc trước hết mỗi cán bộ, đảng viên cần chịu khó, tích cực tự học, tự nghiên cứu, nắm vững đường lối, chủ trương của Ðảng, chính sách pháp luật Nhà nước, quy chế, quy định của cơ quan để áp dụng vào nghiệp vụ chuyên môn cho phù hợp. Nêu cao tính chủ động, sáng tạo, hết lòng, hết sức hoàn thành công việc, nhiệm vụ được giao. Từng đồng chí phải chủ động, tích cực, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ; làm việc có chương trình, kế hoạch, khoa học, để nâng cao hiệu quả, chất lượng công việc.

           Thực hiện tốt việc tự phê bình và phê bình trong đơn vị, từng đồng chí phải thẳng thắn, mạnh dạn hơn trong phát biểu chính kiến của mình trong các cuộc họp. Chi uỷ và lãnh đạo cơ quan thường xuyên kiểm tra, giám sát, quản lý chặt chẽ từng cán bộ, đảng viên trong thực hiện nhiệm vụ được giao, kịp thời khen thưởng, động viên những phần việc hoàn thành tốt, trước thời gian quy định, đồng thời tìm hiểu nguyên nhân, uốn nắn những việc làm còn hạn chế về nội dung và chậm so với thời gian quy định.

          Mỗi cán bộ, đảng viên, công chức phải xác định rõ cách thức và mức độ thể hiện tinh thần trách nhiệm, thông qua nhiệm vụ cụ thể, trong từng hoàn cảnh cụ thể. Khi mỗi cán bộ, đảng viên, công chức thấm nhuần, quán triệt sâu sắc tư tưởng và tấm gương đạo đức của Người, thì  việc vận dụng và thực hành sẽ mang lại kết quả tốt trong trong quá trình thực hiện chức trách nhiệm vụ được giao.

Cao Hồng Đặng