Cùng với công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, công tác cai nghiện và quản lý sau cai thời gian qua tiếp tục được tỉnh Cà Mau và các cơ quan chức năng quan tâm, chỉ đạo quyết liệt; qua đó thu được một số kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, công tác quản lý người nghiện ma túy chưa chặt chẽ, để xảy ra trường hợp người nghiện ma túy thực hiện tội phạm, vi phạm pháp luật về trật tự xã hội; cai nghiện tại gia đình và tại cộng đồng chưa hiệu quả; quản lý người nghiện sau cai, tái hòa nhập cộng đồng còn gặp khó khăn, do người sau cai thiếu hợp tác hoặc đi làm ăn xa không trình báo; một số tổ chức xã hội và nhân dân ít quan tâm, ngại tiếp xúc; các cơ quan có liên quan chưa thực hiện tốt việc hướng nghiệp, dạy nghề để người cai nghiện sớm hòa nhập cộng đồng; cơ sở cai nghiện hiện nay có số lượng học viên đông nhưng cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu; biên chế thiếu, cán bộ, viên chức chưa thường xuyên được bồi dưỡng, tập huấn về kỹ năng nghiệp vụ; Cơ sở chỉ có 01 bác sỹ, 02 y sỹ, 01 dược sỹ trung học và không có điều dưỡng viên.

Trên địa bàn tỉnh Cà Mau hiện có 1.067 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, theo dõi (ngoài xã hội 823 người; trong trại tạm giam, các nhà tạm giữ 26 người và tại cơ sở cai nghiện 218 người); 09/09 huyện, thành phố có người nghiên ma túy; các loại ma túy mà đối tượng sử dụng chủ yếu là tân dược gây nghiện, thuốc phiện, cần sa... nhưng thời gian gần đây số người nghiện sử dụng ma túy tổng hợp, ma túy đá có chiều hướng gia tăng; người nghiện ma túy đa số có trình độ học vấn thấp (cấp I: 398 người; cấp II: 472 người; cấp III: 162 người và 35 người mù chữ). Ngoài ra, người nghiện và gia đình người nghiện không khai báo với chính quyền địa phương về tình trạng nghiện.

Tỉnh hiện có 01 Cơ sở cai nghiện ma túy trực thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (trụ sở tại xã Khánh An, huyện U Minh); quy mô 450 đến 500 học viên nhưng hiện nay đang quản lý 481 học viên (có 18 học viên nhiễm HIV), có mặt tại Cơ sở 445 học viên (46 tự nguyện, 362 bắt buộc, 37 học viên không nơi cư trú); công tác quản lý người nghiện tại Cơ sở cai nghiện còn sơ hở nên ngày 15-9-2018, xảy ra vụ 25 học viên bỏ trốn, qua công tác vận động, tìm kiếm đến nay còn 04 học viên vẫn đang được tiếp tục truy tìm.

Thời gian qua, Ủy ban nhân dân tỉnh đã chỉ đạo các ngành chức năng, các đơn vị, địa phương triển khai quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp thực hiện công tác cai nghiện, quản lý sau cai trên địa bàn, chủ động tham mưu lãnh đạo, chỉ đạo, bố trí nguồn lực, nhân lực cho công tác cai nghiện và quản lý sau cai; kịp thời tham mưu các giải pháp, biện pháp phù hợp nhằm tháo gỡ khó khăn trong công tác cai nghiện. Đồng thời, lựa chọn 09 địa bàn trọng điểm phức tạp về trật tự an toàn xã hội để chuyển hóa theo Kế hoạch thực hiện Đề án “Chuyển hóa địa bàn trọng điểm, phức tạp về trật tự an toàn xã hội đến năm 2020”.

Với những nỗ lực đó, năm 2018 Công an tỉnh đã lập hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc (có quyết định của Tòa án nhân dân cấp huyện) 427 đối tượng. Vận động đưa đi cai nghiện tự nguyện 38 đối tượng. Cơ sở cai nghiện bàn giao 170 học viên đã chấp hành xong thời gian cai nghiện về cộng đồng và gia đình tiếp tục quản lý giáo dục; Công an tỉnh lập hồ sơ cai nghiện tại gia đình và cai nghiện tại cộng đồng 09 đối tượng. Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn có người nghiện ma túy đều thành lập tổ cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng theo Nghị định 94/2010/NĐ-CP ngày 09-9-2010 của Chính phủ quy định về tổ chức cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng; đồng thời, có Đội công tác xã hội tình nguyện tiếp cận, tư vấn, cảm hóa giáo dục, giúp đỡ đối với người nghiện và sau cai tái hòa nhập cộng đồng.

Tuy nhiên, Cơ sở cai nghiện ma túy vẫn chưa thực hiện được chức năng quản lý sau cai tại cơ sở; công tác quản lý người nghiện, quản lý sau cai và người tái nghiện còn nhiều do một số nơi còn xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm quản lý đối tượng nghiện ma túy cho lực lượng chuyên trách, nên việc quản lý đối tượng ma túy chưa chặt chẽ; việc phối hợp triển khai các biện pháp cai nghiện tại gia đình, cộng đồng và quản lý sau cai giữa các ban, ngành, đoàn thể ở cơ sở còn thiếu chặt chẽ nên hiệu quả không cao; các xã, phường, thị trấn còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật và đội ngũ y, bác sỹ trong việc tổ chức cắt cơn, cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng nên không thể tổ chức cai nghiện tại gia đình, cộng đồng mà chỉ vận động người nghiện và gia đình đăng ký cai nghiện tự nguyện tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh; do người đã cai nghiện ma túy sau khi tái hòa nhập cộng đồng rất khó khăn trong việc tìm việc làm, chưa có nhiều chính sách hỗ trợ để người nghiện sau cai được tiếp cận vay vốn ngân hàng do thủ tục vay còn nhiều vướng mắc; cộng đồng và xã hội còn sự kỳ thị, chưa tin tưởng đã tạo rào cản cho người sau cai nghiện hòa nhập cộng đồng.

Trước những hạn chế, khó khăn trên, để công tác cai nghiện và quản lý sau cai đạt kết quả cao, đòi hỏi sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị, bản thân, gia đình, cộng đồng và toàn xã hội.

Nguyễn Thành Lập